Tim Cook’un 15 yıllık liderliğinde devasa büyüme yakalayan Apple, artık John Ternus’a emanet. Ancak yeni CEO düzenleyici baskılar, yapay zekâ rekabeti, Çin ile ilişkiler ve App Store davaları gibi zorlu bir mirasla karşı karşıya.
Apple’da Tim Cook, CEO’luk görevini 14 yılın ardından John Ternus’a devrediyor.
Apple’ın tepe yöneticisi olarak 15 yıl görev yapan Tim Cook, bugün dünyanın en tanınan ve en güçlü iş insanlarından biri haline geldi. Şirketin piyasa değeri onun döneminde 11 kat büyüyerek yaklaşık 4 trilyon dolara ulaştı ve Cook’un serveti de büyük ölçüde performansa dayalı hisse ödülleri sayesinde yaklaşık 3 milyar dolara çıktı.
Ancak bu görev aynı zamanda ciddi zorluklar da barındırıyor. Cook, iki farklı Donald Trump yönetimi ve bir Joe Biden yönetimi boyunca; büyük teknoloji şirketlerine yönelik politikalar, Çin ile ilişkiler ve düzenleyici baskılar arasında denge kurmak zorunda kaldı. Ayrıca FBI ile şifreleme tartışmalarına girdi, App Store’un tekel oluşturduğu iddialarıyla yıllarca mahkemelerde mücadele etti ve Çin pazarında kalabilmek için insan hakları eleştirilerine yol açan tavizler verdi. Üstelik şirketin en iddialı donanım projelerinden biri olan Apple Vision Pro tüketiciler tarafından beklenen ilgiyi görmedi. Yapay zekâ tarafında ise tablo hâlâ belirsiz. Tüm bu miras, görevi devralan John Ternus’un omuzlarında.
2016’daki FBI-Apple şifreleme krizi hâlâ akıllarda. Kaliforniya’nın San Bernardino kentinde gerçekleşen silahlı saldırı sonrası FBI, saldırganın iPhone’unun kilidinin açılması için Apple’dan yardım istedi. Cook bunu reddetti ve şifrelemenin kullanıcı verilerini korumanın tek gerçek yolu olduğunu savundu. FBI daha sonra başka bir yöntemle telefona erişti, ancak bu olay Apple’ın “gizlilik odaklı şirket” kimliğini pekiştirdi ve hükümetlerle sürecek gerilimlerin temelini attı.
App Store ile ilgili rekabet davaları da Cook için oldukça zorlu geçti. Epic Games, Apple’ın uygulama içi ödemelerden yüzde 30 komisyon almasını zorunlu kılmasını mahkemeye taşıdı. 2021’de Apple büyük ölçüde davayı kazansa da geliştiricilerin alternatif ödeme bağlantıları sunmasına izin vermesi gerektiğine hükmedildi. Apple bu kararı dar kapsamda uyguladı ve yüzde 27 komisyon almaya devam etti. Mahkemeler bu yaklaşımı yetersiz buldu ve şirketi karara uymamakla suçladı. Süreç hâlâ devam ediyor ve nihai komisyon oranını alt mahkeme belirleyecek.
Bu dava, Apple’ın karşı karşıya olduğu daha geniş rekabet soruşturmalarının sadece bir parçası. ABD Adalet Bakanlığı 2024’te Apple’a dava açarak şirketin akıllı telefon pazarında rekabeti engellediğini öne sürdü. Öte yandan Hindistan’da da Apple’ın uygulama pazarındaki konumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle yaklaşık 38 milyar dolarlık bir ceza riski bulunuyor.
Çin ise Apple için sürekli hassas bir denge unsuru oldu. Cook, şirketin üretim zincirini büyük ölçüde Çin’e dayandırdı. Ancak bu durum, giderek daha öngörülemez hale gelen bir hükümete bağımlılığı da artırdı. Apple, Çin’de faaliyet gösterebilmek için VPN uygulamalarını kaldırmak ve kullanıcı verilerini devlet kontrolündeki sunucularda saklamak gibi tartışmalı kararlar aldı. Cook, Trump döneminde kişisel ilişkilerini kullanarak şirketi ticaret savaşlarının etkilerinden büyük ölçüde korumayı başardı. Şirket, Cook’un yönetim kurulu başkanı olarak kalacağını ve Ternus’a bu konularda destek vereceğini açıkladı.
Yeni dönemin en kritik konusu ise yapay zekâ. Apple’ın yapay zekâ lideri John Giannandrea bu ay şirketten ayrılıyor. Siri’nin daha gelişmiş sürümünün gecikmesi sonrası Apple, bazı özelliklerde hem Google’ın Gemini modeline hem de OpenAI’ın ChatGPT sistemine yönelmiş durumda. Analistler, Ternus’un en büyük sınavının Apple’ın kendi yapay zekâ yeteneklerini güçlendirmek olacağını söylüyor.
Bunun yanında Apple’da üst düzey yönetici değişimleri de dikkat çekiyor. Son bir yılda operasyon, hukuk ve kullanıcı arayüzü tasarımından sorumlu önemli isimler şirketten ayrıldı. Ternus, büyük ölçüde yenilenmiş bir yönetim kadrosuyla çalışacak.
Tüm bu gelişmeler, Cook’un en büyük başarısının karmaşık ilişkileri yönetme becerisi olduğunu gösteriyor. Daha büyük soru ise Apple’ı zirveye taşıyan dünyanın değişip değişmeyeceği. Pek çok uzman, yapay zekâ destekli dijital asistanların kullanıcıların hizmetlere erişim biçimini kökten değiştireceğini ve App Store modelinin önemini yitirebileceğini düşünüyor. Buna ek olarak, OpenAI gibi şirketlerin geliştirdiği yeni nesil cihazlar iPhone’un hakimiyetini sarsabilir. Bu durumda Ternus’un karşılaşacağı zorluklar bugünkülerden çok daha büyük olabilir.
