Akademi, 2026 yılından itibaren vizyona girecek filmlerde yapay zekâ tarafından üretilen oyuncu performanslarını ve senaryoları Oscar uygunluğu dışında bıraktı.
Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, 2027 yılında düzenlenecek 99. Oscar Ödülleri’nden itibaren geçerli olmak üzere kurallarını güncelledi. Yeni yönergelere göre, yapay zekâ tarafından oluşturulan oyuncular ve senaryolar ödül uygunluğu dışında bırakıldı. Bu karar, yaratıcı çalışmanın kime ait olduğu konusundaki belirsizliği ortadan kaldırarak “yazarlık” kavramının etrafına kalın bir kırmızı çizgi çekiyor.
Revize edilen kurallar, oyunculuk ve senaryo kategorilerinde insan katkısını merkeze koyuyor: Oyunculuk alanında roller “ispatlanabilir şekilde insanlar tarafından” ve kendi rızalarıyla canlandırılmış olmalı. Yazarlık alanında ise senaryoların “insan imzalı” olması zorunlu tutuluyor. Akademi, bu değişiklikle birlikte makinelerin ürettiği içeriklerin sanatsal değerini değil, ödüllendirme kapsamındaki yerini sorguluyor ve insanı odağa alıyor.
Yeni düzenleme, son yıllarda sınırları zorlayan dijital performanslara doğrudan set çekiyor: Örnenğin “Tilly Norwood” gibi tamamen sentetik olarak üretilen oyuncular yarışamayacak. Ya da “As Deep as the Grave” filmindeki “Val Kilmer” örneğinde olduğu gibi, gerçek sanatçıların dijital olarak yeniden canlandırılan versiyonları da oyunculuk ödülüne aday gösterilemeyecek. Yapay zekâ unsurları ekranda görünmeye devam etse de, ödül kazanan bir performansın veya senaryonun temelini oluşturamayacaklar.
Akademi, yapay zekâyı tamamen yasaklamıyor; ancak kullanım alanını keskin bir ayrımla belirliyor. Görsel efektler (VFX), kurgu veya ses iyileştirme gibi alanlarda AI kullanımı diskalifiye nedeni sayılmayacak. Buradaki kritik ayrım “yazarlık” kavramında yatıyor. Eğer filmin temel yaratıcı unsurları (oyunculuk ve yazarlık) bir insandan değil de bir makineden kaynaklanıyorsa, o yapım Oscar radarına giremeyecek.
Öte yandan bu karar, Hollywood’da giderek artan dijital haklar ve sentetik sesler konusundaki endişelerin bir yansıması olarak görülüyor. Özellikle 2023 yılındaki senarist ve oyuncu grevlerinde yüksek sesle dile getirilen “AI iş güvenliğini erozyona uğratıyor” kaygısı, artık Akademi kurallarında kendine resmi bir yer buldu.
Uygulama sürecinde Akademi, yapay zekâ araçlarının nasıl kullanıldığına dair yapımcılardan ek bilgi talep edebilecek. Görünen o ki, yapay zekâ mutfakta aşçıya yardım etmeye devam etse de, Oscar sahnesinde teşekkür konuşması yapma şansı şimdilik yok.
