Dünyaca ünlü büyük sözlüklerin son beş yıldaki kelime seçkisi değişen ve dönüşen dünyayı da gözler önüne seriyor.
Bir yılı tek bir kelimeyle anlatmak neredeyse imkânsız olsa da dünyaca ünlü bazı büyük sözlükler her yıl o seneyi tanımlayan bazı kelimeler belirliyor. Seçilen kelimeler, bir yılın tüm karmaşıklığını yansıtamasa da; 365 gün boyunca yaşanan sosyal olayları, literatüre giren yeni terimleri ve paylaşılan kültürel deneyimleri yansıtabiliyor.
Veri görselleştirme ve paylaşım sitesi Visual Capitalist de son seçilen kelimeler ışığında, 2020’den 2025’e kadar beş büyük sözlüğün (Dictionary.com, Merriam-Webster, Collins, Oxford ve Cambridge) seçtiği yılın kelimelerini görselleştirdi.
Sözlükler kelimeleri belirlerken genellikle kullanım verilerini ve kamuoyunun ilgisini temel alan editoryal bir süreç izliyor.
Dictionary.com, kültürel etkiyi, haber akışlarını ve sosyal trendleri birlikte değerlendiriyor.
Collins, yazılı ve sözlü İngilizceyi kapsayan veritabanı “Collins Corpus”tan yararlanarak öne çıkan kelimeleri tespit ediyor.
Merriam-Webster ve Cambridge, büyük ölçüde site içi arama hacimlerindeki ve sorgulardaki artışlara güvenip, ardından editoryal bir değerlendirme yapıyor. Cambridge ayrıca güncel trendleri ve dilbilimsel açıdan dikkat çekici olanları da filtreliyor.
Oxford, dil araştırmalarını editörlerin seçimiyle ve halk oylamasıyla birleştiriyor.
Özetle sözlük editörleri, arama verileri, yazılı/sözlü dil kullanımı ve kültürel trendlerden elde edilen verileri harmanlıyor.
Gelin bu beş sözlüğün 2020’den bu yana seçtiği kelimelere bir göz atalım…
Sözlüklerin 2020'den bugüne seçtiği yılın kelimeleri2020’nin kelimeleri Covid-19 nedeniyle salgın çerçevesinde şekilleniyor. Pandemi (pandemic), karantina (quarantine) ve kapanma (lockdown) kelimeleri göze çarparken Oxford ise birden fazla kelime seçti. (‘blursday’ -kapanma nedeniyle günleri karıştırmak-, ‘systemic racism’, ‘pandemic’)
2021’in kelimeleri arasında aşı (vaccine), aşılanma (vax) ve azim (perseverance) öne çıksa da; NFT ve müttefiklik (allyship) gibi pandemi dışı kelimeler ve trendler de bu seçkiye dahil oldu.
2023’ten sonra ChatGPT ve türevlerinin hayatımıza girmesiyle birlikte, halüsinasyon (hallucinate), yapay zekâ (AI), slop (yapay zekâ tarafından toplu halde üretilen, düşük kaliteli dijital içerik) ve brainrot (önemsiz içeriklerin aşırı tüketimi sonucunda kişinin entelektüel durumunun bozulmaya uğraması) gibi teknolojiyle ilişkili kelimeler seçilmeye başlandı.
