Türk medyasında tekelleşme tehlikesi var mı?

Murdoch’ın Wall Street Journal’ı alması, dünyada medyada tekelleşme meselesini yeniden alevlendirdi. Sabah ve ATV’nin TMSF tarafından satışa çıkarılması, meseleyi Türkiye gündemine taşıdı. Tartışma harlandıkça harlanıyor. Biz de medyamızın önemli isimlerine sorduk: Sizce Türk medyasında ‘yakın’ ve ‘açık’ bir tekelleşme tehlikesi var mı?

Murdoch’ın medya imparatorluğuna dünyanın en saygın gazetelerinden biri olan Wall Street Journal’ı da katmasının ardından dünyada medyada tekelleşme tartışması yeniden gündeme geldi. Yeniden gündeme geldi diyoruz, çünkü dünya medya sözlüğünde ‘murdoch’ kelimesinin bir anlamı da medya gücü ve bu gücün gün geçtikçe artması tekelleşme endişelerini depreştiriyor.

Bugünlerde Türkiye’de de medyada tekelleşme konusu gündemde ama bu tartışma Türkiye için de yeni değil. Star TV’nin (ya da o zamanki adıyla Magic Box’ın) televizyonda devlet tekelini kırmasının ardından gündeme düşen ilk tekelleşme tartışması, daha önce Milliyet gazetesini de almış olan Doğan Grubu’nun 1994 yılında Erol Simavi’den Hürriyet’i satın almasıyla yaşanmıştı.

Yakın zamanda TMSF tarafından el konan Star TV’nin Doğan Grubu’na satılması ve grubun Vatan gazetesini de medya varlıkları arasına katmak üzere harekete geçmesi tekelleşme tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Tartışmayı harlayan en önemli faktör ise aynı dönemde TMSF’nin ATV ve Sabah’ın satış işlemini başlatması oldu.

Medyada tekelcilik konusunda dünyada Murdoch’a yöneltilen oklar, Türkiye’de Doğan Grubu’na yöneltildi. Hem basılı hem de görsel medyada birçok markayı bünyesinde barındıran Doğan Grubu, yeni yatırımları ve hamleleriyle yakın takipteydi.

Fatih Altaylı, Gazeteci
Doğan Grubu, böyle bir durumu arzuluyor, amaçlıyor. Tekel değilse bile en azından bir kartel oluşturma istekleri var. Türkiye medyasındaki rekabet, en büyük grup olmasına rağmen Doğan’ı zorluyor. Doğan’ın amacı, bir tekel veya kartel ortamında reklam fiyatlarını tek başına veya vesayeti altındaki medyalarla birlikte yukarı çekmek.

Mehmet Yılmaz, Gazeteci
Türkiye medyasında şu anda bir tekelleşme olmadığını düşünüyorum ve yakın gelecekte bir tekelleşme tehlikesi de görmüyorum. Tekelci bir piyasada, tekel durumundaki oyuncunun piyasanın işleyiş kurallarını belirlemesi ve bunun dışına çıkabilecek oyuncuları da bir anlamda cezalandırması söz konusudur. Pazara giriş ve çıkış, tekel durumundaki oyuncunun iradesi ile mümkün olur. Türkiye’de medya piyasasında şu anda öyle bir durumdan söz edilemez. Tekelleşmeden bahsetmek için ekonomi bilmiyor olmak gerek. Doğan Grubu’nun işini iyi yapması bir kabahat değil.

Ekrem Dumanlı, Zaman Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni
Türkiye medyasında yakın bir tekelleşme tehdidi tabii ki var. Ancak Türkiye’de tekelleşme hesabı yanlış yapılıyor. Gazete sayısı ya da TV kanal sayısı tekelleşmenin bir yönü. Fakat asıl dikkat edilecek konu reklam gelir paylaşımıdır. Bu paylaşım bir yandan küçük grupları yok olma ile karşı karşıya getiriyor bir yandan da büyükleri çok daha büyük yapıyorsa bunun incelenmesi lazım.

Ergun Babahan, Sabah Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni
Türkiye’nin medya yapısına baktığımızda fiili bir tekelleşme olgusunu görebiliriz. Gazete ve kanal sayısının çokluğu tekel olmadığının bir göstergesi değil. Medyada tiraj ve izlenme oranına bakıldığında bu gerçek, açık bir şekilde ortaya çıkar.

Nuri Çolakoğlu
Dördü devlete ait 28 kanalın ülke çapında yayın yaptığı, iki dijital platform ve bir kablo şebekesinin yayına katkıda bulunduğu, 200’e yakın kanalın uydudan doğrudan izleyiciye ulaştığı bir ülkede tekelleşmeden söz eden ya cahildir ya da ne dediğini bilmiyordur. Tekelleşme, tek bir kuruluşun bir sektöre sahip olmasıdır. Eğer bir yoğunlaşma kastediliyorsa, günümüz dünyasında bütün ülkelerde sadece medya sektöründe değil bütün sektörlerde belli bir yoğunlaşma vardır.

Kapak dosyamızın tamamını ve daha detaylı halini MediaCat Ekim sayısında okuyabilirsiniz.

Hazırlayan: Fulya Çimen