İran ile yaşanan çatışmaların Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla gıda ithalatı durma noktasına gelen Körfez ülkeleri, son 18 yılın en ağır gıda güvenliği kriziyle mücadele ediyor.
Zengin Körfez ülkeleri, İran ile yaşanan çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı durdurması ve limanları tehdit etmesiyle, 2008 küresel gıda krizinden bu yana en büyük lojistik sınavıyla karşı karşıya kaldı. Gıda ihtiyacının yüzde 80 ile 90’ını ithalatla karşılayan bölgede, stratejik geçiş noktalarının vurulması fiyat artışı ve kıtlık riskini tetikledi.
Düşünce kuruluşu Chatham House’tan Neil Quilliam, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin gıda ithalatının yüzde 70’inden fazlasının Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiğine dikkat çekerek, savaşın uzaması durumunda stokların sadece birkaç ay yetebileceği uyarısında bulundu. Bölgenin en büyük konteyner limanı olan Dubai’deki Jebel Ali Limanı’na yönelik saldırılar, yaklaşık 50 milyon kişiye hizmet veren bu devasa dağıtım ağının operasyonlarını geçici olarak durdurmasına neden oldu.
Katar, Kuveyt ve Bahreyn gibi ülkelerin fiilen karaya kilitlenmesi, ürünlerin Suudi Arabistan üzerinden karayoluyla taşınmasını zorunlu kıldı. Ancak hava sahasının kapalı olması ve rotaların uzaması, özellikle muz gibi hızla bozulan ürünlerde fiyatların üç katına çıkmasına yol açtı. Tüketiciler, market raflarındaki boşluklar ve ani zamlar nedeniyle panik alışverişine yönelirken, hükümetler fahiş fiyat artışlarını önlemek için ihbar hatları kurdu.
Körfez ülkeleri, 2008 krizinden sonra geliştirdikleri stratejiyle yurt dışında tarım arazilerine yatırım yapmış ve yüz binlerce ton tahıl depolayabilen modern silolar inşa etmişti. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Hürmüz Boğazı’nın dışındaki Hint Okyanusu kıyısına inşa ettiği 300 bin ton kapasiteli Fujairah siloları, bugün bölge için hayati bir “basınç valfi” görevi görüyor. Ancak bu stokların buğday ve pirinç gibi dayanıklı ürünler için 4 ila 6 ay arasında geçerli olduğu belirtiliyor.
Analistler, Körfez ülkeleri arasındaki demiryolu ve karayolu bağlantılarının kısıtlı olmasının yardımlaşmayı zorlaştırdığını vurguluyor. Uzmanlara göre, bölgenin gıda krizinden kurtulabilmesi için KİK ülkeleri ve Irak arasında daha önce görülmemiş düzeyde bir lojistik koordinasyon sağlanması şart. Hükümetlerin, artan nakliye maliyetlerini emmek için gıda sübvansiyonlarını devreye sokması bekleniyor.
