Freelance çalışanların sayısı her geçen gün artarken uzmanlar bu tarz çalışanlar ve çalışmak isteyenler için tavsiyeler verdi.
Günümüzde serbest çalışma piyasası daha kalabalık ve rekabetçi hale geldi. Birçok kreatif kişi, esneklik ve çeşitlilik gibi avantajlar nedeniyle bu yolu seçiyor fakat yeniden yapılanmalarla beraber ajanslarda yaşanan işten çıkarmalar da daha fazla insanı bağımsız çalışmaya itiyor.
Fortune 500 şirketlerinin pazarlama müdürleri ve ajanslarıyla çalışan iş gücü platformu Assemble’ın yeni verileri, serbest çalışanların ve sözleşmeli personelin artık pazarlama ekiplerinin yüzde 30 ila yüzde 70’ini oluşturduğunu gösteriyor. 2022’den önce bu oran yüzde 10 civarındaydı ve serbest çalışanlar çoğunlukla kısa vadeli boşlukları doldurmak için işe alınıyordu. Şimdi ise Delta, MassMutual ve Colgate gibi şirketler, birden fazla çeyrekte daha uzun süreler boyunca freelance uzmanlardan oluşan ekipler kuruyor.
Kreatif ve pazarlama ekiplerinin çalışma biçiminde yapısal bir değişim sürerken serbest çalışan ile kadrolu çalışan arasındaki çizgi de bulanıklaşıyor.
Adweek bu “çalkantılı” alana girenler ve burada başarılı olmak isteyenler için tavsiyeleri derledi.
Öncelikle sektörün mevcut gerçekliğini ele almak gerekiyor. Wieden+Kennedy’de yaratıcı yönetmenlik yapmış olan Matt Sorrell, pazarın yavaşladığını söylüyor. Bodacious’un kurucusu ve stratejist Zoe Scaman ise 2026’da “işlerin tekrar azalacağını ve [Omnicom gibi holding şirketlerinde] gördüğümüz işten çıkarmaların daha yeni başladığını” ifade ediyor.
Scaman’ın serbest çalışanlara tavsiyesi, öncelikle mali durumlarını düşünmeleri ve reklam sektöründe bu tür bir işi denemek için doğru zaman olup olmadığı konusunda karar vermeleri yönünde. Kariyerlerinin başlarında veya ortasında olanlar için ise önerisi bir sıçrama yerine bir ritim tutturmaları daha sağlıklı: Bir yıl freelance çalışın daha sonra bir yıl boyunca tam zamanlı bir işte çalışın, sonra tekrar serbest çalışmaya geri dönün.”
Ajanslarda da ritim oturmaya başladı. Reklam ve yaratıcı sektörler için yetenek bulma firması Creative Connections’ın kurucu ortağı Helen Kimber, ajansların proje bazlı çalışmaya geçmesiyle birlikte belirli süreli sözleşmelerde bir artış olduğuna dikkat çekti. Tam zamanlı çalışmaya geri dönmeden daha fazla güvenli liman isteyen serbest çalışanlar için bu tür sözleşmelerin aranmaya değer olabileceğini söyledi.
Freelance kariyerinin başlangıcında Matt Sorrell’in network kurmaya yaklaşımı metodikti. Birlikte çalıştığı herkesi listeledi ve neler yaptıklarını inceledi. Sorrell bununla ilgili, “Network’ünüz muhtemelen sandığınızdan daha büyük. İşlerinizin hepsi ilişkilerinizden geliyor” diyor.
Scaman ise yeni serbest çalışanların ilk günden itibaren network kurmayı öncelikli bir konu olarak ele almaları gerektiğini söylüyor: “Kariyerinizle uzaktan yakından ilgili olan tanıdığınız herkesi aramanız gerekiyor. Birçok insan bundan rahatsızlık duyuyor çünkü kulağa yardım istemek gibi geliyor ama gerçekten yardım istiyorsunuz ve buna ihtiyacınız var” dedi.
Bu bağlantıları kurmak göz korkutucu olsa da, Kimber da işleri basit tutmayı tavsiye ediyor. Ona göre eski bir meslektaşınıza iş yapmaya müsait olduğunuzu bildiren bir mesaj bile, akıllarında ilk sırada yer almanız için yeterli olabilir: “İnsanlara hatırlatmaktan çekinmeyin. Roller, ihtiyaç duyduğunuzda değil, hazır olduklarında ortaya çıkar. Yaptığınız hiçbir şey boşa gitmeyecek.”
Serbest çalışanlar herkese yetişmeye veya her şey olmaya çalışmamalı. Bunun yerine kendi uzmanlık alanlarına odaklanmalı. Sorrel bunu şöyle açıklıyor, “Burada önemli olan kendinizi markalaştırmak. ‘Nelerde iyiyim?’ diye sorun kendinize. İnsanlar serbest çalışanları işe alırken, sahip olduğunuz özel bir beceri için sizi işe alıyorlar. Siz, belirli bir araba modeline uyan pahalı küçük bir buji gibisiniz.”
Scaman’ın tavsiyesi ise kısa ve öz: “Sıkı dur ve fazla düşünme. Gerçekten iyi olduğunuz iki veya üç şeyi düşünün ve bunları mini bir sunum dosyasına dönüştürün.”
Assemble’da yetenek yöneticisi olan Carly Gerson da serbest çalışanların sıkça yaptığı büyük hatanın “esnekliği ön plana çıkarmak” olduğunu söylüyor: “Markalar ve ajanslar genellikle genel yeteneklere sahip kişileri değil, uzmanlaşmış kişileri işe alıyorlar. Platformumuzda en hızlı şekilde öne çıkan yetenekler, erken dönemde bir alan seçenlerdir: Belirli bir kanal, belirli bir sektör, belirli bir müşteri türü. Aşırı uzmanlaşma sınırlayıcı değil, rekabet avantajınızdır.”
Sorrel, freelance çalışanın sadece vergi açısından değil zihniyet olarak da küçük bir işletme gibi davranması gerektiğini söylüyor. Pratikte bu, finansal mekanizmaları yakından takip etmek anlamına geliyor. Kimber, finansal riske karşı bir koruma düzeyi oluşturmak için aylık yerine iki haftada bir faturalandırmayı ve mümkün olan her yerde ödeme süresini aşağıya çekmeyi öneriyor.
Scaman ise olmazsa olmaz iki unsur ekliyor: Tasarruf ve sigorta.
Serbest çalışan stratejist ve Wieden+Kennedy’nin eski Pazarlama Direktörü Rebecca McClain, “İlişkiler kurmanın ve topluluk oluşturmanın önemi küçümsenemez” diyor. Onun yaklaşımına göre başkalarının da bağlantılar kurmasına yardımcı olmak gerekiyor: “Tek başına olmak özgürleştirici gibi görünebilir ama aynı zamanda yalnızlık hissi de getirebilir. Çevrenizdeki insanlar her türlü zor durumda size destek olacaktır.”
