Epstein belgeleri nasıl “kullanıcı dostu” oldu?

İnternetin kurumsal devler ve yapay zekâ botları tarafından işgal edildiği bir dönemde, insan dokunuşu taşıyan projeler veriye erişim standartlarını yeniden belirleyebiliyor. San Francisco merkezli iki yaratıcı teknoloji uzmanı, okunması imkânsız PDF yığınlarını tanıdık bir Gmail arayüzüne taşıyarak, karmaşık verinin nasıl demokratize edileceğine dair çarpıcı bir UX dersi veriyor.

Kamuoyunu ilgilendiren büyük veri setleri yayınlandığında genellikle aynı sorun yaşanır: Şeffaflık adına paylaşılan binlerce sayfalık, taranmış, aranabilir olmayan PDF dosyaları, aslında bilgiye erişimin önünde teknik bir duvar örer. Ancak Riley Walz ve Luke Igel imzalı yeni proje “Jmail”, bu duvarı kullanıcı deneyimi (UX) ve yapay zekâ (AI) işbirliğiyle yıkıyor.

Kaosun içinde düzen: AI ve OCR işbirliği

Jeffrey Epstein davasına dair ABD Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi tarafından yayınlanan belgeler, teknik olarak erişilebilir olsa da pratik olarak tüketilmesi neredeyse imkânsız bir formatta duruyordu. Bilgisayarları kilitleyen devasa PDF dosyaları, sıradan bir vatandaşın inceleyebileceği sınırların ötesindeydi.

Jmail projesi, bu noktada devreye girerek Google Gemini’nin optik karakter tanıma (OCR) yeteneklerini kullandı. Yapay zekâ, dağınık haldeki binlerce belgeyi tarayarak metne döktü, kategorize etti ve yapılandırdı. Ancak projenin asıl devrimci tarafı teknolojisinde değil, sunum biçiminde yatıyor.

“Tanıdıklık” etkisiyle veri okuryazarlığını artırmak

Karmaşık bir veri tabanı oluşturmak yerine yaratıcılar, dünyanın en çok kullanılan e-posta arayüzü olan Gmail’in birebir kopyasını (Jmail) tasarladılar.

Bu tercih, veri demokratikleşmesi açısından kritik bir öneme sahip:

• Sıfır öğrenme eğrisi: Kullanıcılar, yeni bir sistemi öğrenmek zorunda kalmadan, Gelen Kutusu, Yıldızlı Mesajlar ve Arama Çubuğu gibi refleks haline gelmiş alışkanlıklarıyla veriler arasında gezinebiliyor.
• Bağlam ve hikâye: Belgeler soğuk dosya isimleri yerine, gönderici, konu başlığı ve tarih gibi bağlamsal öğelerle sunularak bir anlatı bütünlüğüne kavuşuyor.

Doğruluk payı ve dijital kürasyon

Yapay zekânın halüsinasyon görme riskine karşı Jmail, veri gazeteciliği etiğine uygun bir güvenlik mekanizması eklemeyi de ihmal etmedi. Dijital ortamda okunan her e-posta, tek bir tıkla belgenin orijinal taramasına (orijinal PDF sayfasına) yönlendiriliyor. Bu sayede kullanıcı, yapay zekânın yorumu ile ham veriyi anında kıyaslayabiliyor.

Ayrıca sistem, bir tür crowdsourcing mekanizmasıyla çalışıyor. Kullanıcılar en ilginç veya tuhaf buldukları e-postaları yıldızlayarak öne çıkarıyor. Bu özellik, binlerce sayfalık arşivin en kritik noktalarının topluluk tarafından filtrelenmesini ve öne çıkarılmasını sağlıyor.

Sonuç: Bir tasarım ve erişim dersi

Jmail, içeriğinin (Epstein skandalı) karanlık doğasından bağımsız olarak, iletişimciler ve veri tasarımcıları için önemli bir vaka analizi sunuyor. Proje, verinin sadece açık olmasının yetmediğini; gerçek şeffaflığın ancak veri anlaşılabilir, taranabilir ve insan odaklı bir arayüzle sunulduğunda mümkün olduğunu kanıtlıyor.