Quili.AI projesi, yapay zekânın görünmez su tüketimini görünür kılmak için bir günlüğüne algoritmaları devre dışı bırakıp soruları gerçek insanlara yönlendiren çarpıcı bir sosyal deney olarak dikkat çekiyor.
Dünyanın chatbot’lara olan giderek artan bağımlılığının çevresel etkilerine dikkat çekmek isteyen Şili’nin Quilicura topluluğu, bu cumartesi günü dikkat çekici bir deneye imza atıyor. Sadece bir günlüğüne hayata geçirilen bu deney, yapay zekânın yerini gerçek insanların gerçek zekâsıyla dolduruyor.
Tombras ajansı tarafından hayata geçirilen ve Quili.AI adıyla (quili.ai adresi üzerinden) erişilebilen proje, dünyanın dört bir yanından kullanıcıları, normalde bir yapay zekâ aracına yöneltecekleri gündelik soruları sisteme göndermeye davet ediyor. Ancak bu kez sorular, veri merkezlerine yönlendirilmek yerine 24 saat boyunca Quilicura’da yaşayan yerel halk tarafından yanıtlanıyor.
Yapay zekâ taleplerini işleyen veri merkezleri, sistemleri soğutabilmek için son derece yüksek miktarda su tüketiyor. Bu durum, özellikle kuraklıkla mücadele eden bölgelerde veri merkezi yatırımlarının arttığı Şili gibi ülkelerde çok daha kritik bir sorun hâline geliyor. Quili.AI kampanyası, bu bağlamda yerel sivil toplum kuruluşu Corporación NGEN işbirliğiyle geliştirildi.
İnsan gücüyle çalışan bu sohbet platformu, yapay zekânın çevresel maliyetlerini soyut bir kavram olmaktan çıkarıp daha kişisel ve somut bir noktaya taşımayı amaçlıyor. Soruların insanlara yönlendirilmesi, ekranda neredeyse “ağırlıksız” görünen bir dijital etkileşim ile bu etkileşimi mümkün kılan gerçek dünya kaynakları arasındaki bağı görünür kılıyor.
Platformun deneyimin içine entegre edilmiş eğitici bir boyutu da bulunuyor. Kullanıcılar soru gönderdikçe, Quili.AI aynı sorgunun geleneksel bir veri merkezinde çalışan bir yapay zekâ modeli tarafından yanıtlanması hâlinde tahmini olarak ne kadar su tüketileceğini gösteriyor. Aynı zamanda, insan yanıtı tercih edilerek ne kadar suyun “tasarruf edildiği” de anlık olarak ekrana yansıtılıyor.
Organizatörler, projeyi hayata geçirmelerindeki temel motivasyonlardan birinin yapay zekâ etrafında hızla yayılan viral davranışlar olduğuna dikkat çekiyor. Son dönemde AI ile üretilen görseller etrafında şekillenen sosyal medya trendleri, milyonlarca prompt’un ne kadar kısa sürede birikerek ciddi bir kaynak tüketimine dönüşebildiğini gözler önüne seriyor.
Corporación NGEN ve Tombras, Quili.AI’yi teknoloji karşıtı bir protestodan ziyade bir “sohbet başlatıcı” olarak konumlandırıyor. Amaçları; daha bilinçli ve sorumlu yapay zekâ kullanımı üzerine düşünmeyi teşvik etmek, aynı zamanda veri merkezlerinin çevresel etkilerine dair daha şeffaf ve net standartların tartışılmasına katkı sağlamak.
