Kasım ayını geride bırakırken gelen rakamlar neyi işaret ediyor?
Merakla beklenen Kasım ayı sona erdi. Peki tüm dünyanın alışveriş yapmak için beklediği bu ayda gerçekleşen satış rakamları neler söylüyor?
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki perakende web sitelerine yapılan 1 trilyondan fazla ziyareti takip eden Adobe Analytics’in verilerine göre, Amerikalı tüketiciler Black Friday’de internette 11.8 milyar dolar harcadı. Bu sayının geçen yıl Black Friday’de harcanan 10.8 milyar dolardan fazla olduğu ve yeni bir rekor kırıldığı belirtiyor. Saat 10:00 ile 14:00 arasında online alışveriş yapanların dakikada 12.5 milyon dolar harcadığı tahmin ediliyor.
Yapay zekâ destekli alışverişin etkisi ise en çok bu yıl görünür oldu. Adobe’ye göre Birleşik Devletler’de perakende sitelerine yönelen yapay zekâ trafiği geçen yıla göre yüzde 805 arttı. Yeni nesil alışveriş asistanları ve markaların kendi büyük dil modeli tabanlı öneri motorları, ürün keşfi, fiyat karşılaştırma ve indirim bulma süreçlerini hızlandırarak tüketicilerin davranışlarını belirgin şekilde etkiledi. Salesforce ise Black Friday’de küresel harcamaların 79 milyar dolar olduğunu ve bunun 18 milyar dolarının Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştiğini açıkladı. Önceki yıllara kıyasla bir büyümenin mevcut olduğu ancak bu büyümenin artan tüketici talebiyle değil, daha yüksek fiyatlarla ilgisi olabileceği yorumu yapıldı. Salesforce verileri ayrıca fiyatların ortalama yüzde 7 arttığını, sipariş hacimlerinin ise yüzde 1 düştüğünü gösteriyor.
Ancak fiziksel mağazacılıkta veriler henüz bu kadar net değil. RetailNext, Forbes’a mağaza içi trafiğin ülke çapında yüzde 3.4 düştüğünü söylerken, Pass_by genel olarak yaya trafiğinin yüzde 1.17, mağazalardaki trafiğin ise yüzde 7.9 arttığını söyledi.
Ödeme sistemleri şirketi iyzico da Türkiye için kasım indirimleri raporunu yayınladı. “28 Kasım Cuma” gününe ait alışveriş verilerinde iyzico üzerinden saniyede 1000 işlem gerçekleşti; işlem hacmi önceki yıla göre yüzde 22 arttı. Ortalama sepet tutarı ise 2 bin 656 TL’ye yükselirken dijital cüzdan iyzico ile Öde seçeneğiyle yapılan işlemler bir önceki seneye göre 2 kat arttı ve tüm işlemler içerisindeki payı yüzde 30 seviyesine ulaştı.
Türkiye genelindeki alışveriş yoğunluğu bölgesel bazda incelendiğinde Marmara Bölgesi bu yıl da zirvedeki yerini korudu. Tüm işlemlerin yüzde 52’si ve toplam işlem hacminin yüzde 63’ü Marmara’dan geldi. İstanbul’un ekonomik ve nüfus ağırlığı, bölgenin alışveriş performansına yine en büyük katkıyı sağladı. Bununla birlikte, bu yılın en dikkat çekici artışı Doğu Anadolu Bölgesi’nde gözlendi. Bölge, işlem hacmini önceki yıla göre yüzde 40 artırarak yılın en hızlı büyüyen bölgesi olmayı başardı.
İstanbul dışındaki en yoğun işlem hacmine sahip şehirler sırasıyla Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve Kocaeli oldu. Bu beş şehir, büyükşehir dinamiklerinin etkisiyle Türkiye’nin e-ticaret hareketliliğine ciddi katkı sundu. Toplam işlem sayısının yüzde 68’i ise İstanbul, Ankara ve İzmir’in oluşturduğu üçlü büyük merkezden geçti.
Markaların dijital ve TV kanallarından yapmış olduğu reklam satın alım sonuçlarını ve rekabeti ölçümleyen Gemius Adreal’in 1-15 Kasım tarihlerini kapsayan verilerine göre ise 2025 yılında e-ticaret ziyaretçi sayısında düşüş yaşanmadı. Hatta erişimde çok minik de olsa bir artış görüldü.
Dijital kullanıcı analizi ürünü Gemius Audience’ın aynı tarihleri kapsayan verilerine göre ise toplam ziyaretçi sayısı 52 milyon oldu. Bu indirim dönemini kaçırmak istemeyen kullanıcılar, aradıkları ürünleri en uygun fiyata bulmak için araştırma yaptı, e-ticaret platformlarında ortalama 75 dakikasını harcadı. Kasım ayının ilk yarısında gerçekleşen reklam gösterimlerini 2024 yılının aynı dönemiyle karşılaştırdığımızda 2025’te dikkate değer bir artışın yaşandığı ve gösterimlerin 13 milyara ulaştığı dikkat çekiyor.
E-ticaret devlerinin ziyaretçi karnesine baktığımızda geçen yılın şampiyonu olan Trendyol’un yine ilk sırayı kimseye kaptırmadığı görüldü. Hepsiburada ikinciliğini bu yıl da korurken, Temu ise geriledi. Temu’nun üçüncü sıradan altıncı sıraya gerilemesinde Ticaret Bakanlığı’nın yürürlüğe soktuğu yeni düzenlemeler etkili oldu. Bununla birlikte Türkiye’de yerel operasyonlarını büyüten ve medyada daha görünür olan Amazon’un Trendyol ve Hepsiburada’nın hemen arkasına konumlandığı fark edildi.
Kasım ayı şimdilik bu verilerle geride kalırken akıllara şu sorular geliyor: Genel sonuçlarda artan tüketici talebinden ziyade yükselen fiyatlar mı öne çıkacak? Tüketiciler daha fazla ürün mü alıyor yoksa aynı ürünlere daha fazla para mı ödüyor? Yapay zekâ ve dijital cüzdanlar fiziksel mağazacılığı ne kadar etkileyecek?
