Bu ayın yazısına başlamadan önce sevgili editörümüzle klasik yazışmamızı gerçekleştirdik. Kendisine bu sayının konusunu sorduğumda, “Bu ay kapağa Brand Week Istanbul temasını taşıyoruz; 21’inci yüzyılda insan olmak” cevabını aldım. Tabii ki güncel trendler üzerine kafa yormak ve insan olmak üzerine felsefe yapmak çok keyifli. Ancak geçtiğimiz iki yılda yaşadığımız beklenmedik tecrübelerden sonra önümüzdeki koca bir yüzyıla dair öngörülerde bulunmak ve insan olmak kadar derin bir konuda ahkâm kesmek içimden gelmiyor. Buna karşın, pandeminin zaten mevcut değişim rüzgârlarını kasırgalara çevirdiğini gördükten sonra, sektörün bugünkü gidişatına odaklanıp değişime nasıl yön vermek gerektiğine kafa yormak bence daha gerçekçi. Bunu yaparken de pazarlama departmanları ve ajansların aynı kaderi paylaştığını unutmamak gerekiyor.
Pazarlamanın varoluş mücadelesi
IBM Instute for Business Value’nun bu sene yaptığı CEO Araştırması sonuçlarına göre, CEO’lar şirketlerinde en kritik rolü üstlenecek yönetim kurulu üyelerini sıraladıklarında CMO’lar dördüncü sırada; CFO, COO ve CIO/CTO’lardan sonra geliyor. Pazarlama aktivitelerinin yatırımdan ziyade masraf olarak görülmesi yeni bir tehdit değil. Ancak son zamanlarda çoğu şirketin CMO pozisyonunu kaldırıp yerine farklı unvanlar yaratması tehlikenin farklı bir boyut kazandığını gözler önüne seriyor. Sektörün dijital dönüşümü, pazarlama fonksiyonunu teknolojik çözümlere delege etmek ve kısa vadeli taktiksel işlere odaklanmak olarak hayata geçince, marka inşa etme peşinde koşan pazarlamacılar sistemin dışına itilmeye başladılar.
Ajansların danışmanlık şirketine dönüşmesi
Marka tutkunu CMO’ların olmadığı bir dünyada yaratıcılık peşinde koşan ajanslara da çok fazla yer yok. Müşteri tarafından gelen brief’lerin önceliği farklılaşmak yerine uygunluk olmaya başlayınca, ajanslar da yaratıcılıktan ziyade daha çok taktiksel iş satarak büyümeyi önceliklendirmeye başladı. Yıllar önce danışmanlık şirketleriyle nasıl başa çıkacağını kara kara düşünen ajanslar, bugün çözümü danışmanlık şirketine dönüşmekte bulmuş gibi görünüyor. İşin içinden büyük bir yaratıcı fikir bulma ve üretme heyecanı çıkınca, ajanslar yetenekli işgücünü bulmakta ve elinde tutmakta gittikçe daha çok güçlük çekmeye başlıyor. Böylece pazarlama departmanının ekosistemde önemini kaybetmesiyle başlayan kısırdöngü, yetenek yoksunu ajansların müşterilerini parlatacak yaratıcılığı gösterememesiyle tamamlanıyor.
Duygu ve teknolojiyi harmanlamak
21’inci yüzyılda insan olmayı bilemem ama önümüzdeki sene halen pazarlama sektörünün bir parçası olmak istiyorsak hem pazarlama departmanları hem de ajanslar olarak bu kısırdöngüyü kırmak durumundayız. Bunun için de pazarlama fonksiyonunu, duygu ve teknoloji olmak üzere iki temel yapıtaşı üzerinde yükseltmeliyiz. Tüketicilerin duygularına hitap etmek ve yeni teknolojilerin pazarlama faaliyetlerine yön vermesi yeni gelişmeler değil. Ancak pazarlama sektörü son dönemde teknolojiye öncelik verirken, işin duyguları harekete geçirme kısmını ikinci plana atmaya başladı. Oysa sektörün kurtuluşu, teknolojiyi tüketici duygularını harekete geçirecek şekilde kullanmakta. İletişimin ötesinde, bütünsel bir tüketici deneyimi kurgulamakla yükümlü olduğumuz yeni dünya düzeninde, markanın her temas noktasında teknoloji sayesinde fonksiyonel ihtiyaçların ötesine geçip duyguları nasıl harekete geçirebileceğine kafa yormalıyız. Bunu başarabildiğimiz takdirde, yeni bir teknolojiyi ilk kullanmak kadar aynı teknolojiyi kimin daha yaratıcı şekilde kullandığı da rekabeti şekillendirecek. Teknoloji sayesinde, duyguları harekete geçirmenin sonuçlarını da daha somut bir şekilde ölçebileceğiz. İşte bu yüzden, duygu ve teknolojiyi harmanlayarak pazarlama sektörüne ve yaratıcılığa yeniden hak ettiği değeri kazandırmadığımız sürece, bu varoluş mücadelesinden başarıyla çıkmamız pek kolay olmayacak.