Yola “Reklam filmlerindeki ince işçilikleri bir görüntü yönetmeni gözüyle görmek nasıl olurdu?” sorusuyla çıktığımız sabit sayfamız DOP.e mecra değiştirerek kaldığı yerden devam ediyor. Bu ayki konuğumuz Ediz Saran’ın radarında ise Edward Hopper’ın Nighthawks eserinin yeniden yorumlandığı American Family Insurance reklamı “Dreams Made Real” var.
Umut dolu Nighthawks
21 Ocak 1942’de Edward Hopper, “Nighthawks” adlı eserini tamamladığında Pearl Harbor saldırısının üzerinden yalnızca altı hafta geçmişti. Limana yapılan saldırının ardından tüm ABD’de ve özellikle New York’ta, zaten sonu belli olmayan bir savaşın buhranına ek olarak, bu sefer çatışmalara ev sahipliği yapma korkusu baş göstermişti. Bu yüzden, güneş battıktan sonra tüm şehir kendini gizlemek için perdelerini sıkı sıkıya kapatmış ve mümkün olduğunca odalarından dışarı ışık çıkmamasına özen göstermişti. Bir oda hariç. Edward Hopper’ın çalışma odası. Hopper’ın eşi Josephine o dönemde tuttuğu notlarda bunu açıkça belirtmiştir.
Edward Hopper bu karartma uygulamasına kulak asmıyor, geceleri çalışma odasında ışıkları ve perdeleri açık bir şekilde çalışıyordu. Eseri Nighthawks’ta savaş dönemi psikolojisi, yabancılaşma, insanlar arasındaki duygusal uçurumun artması ve aidiyet yoksunluğu gibi temaları bilinçsizce de olsa işlediğini söyleyen Hopper, tüm bu negatif temaların yanında bir de ‘başkaldırı öğesi’ ile eserini taçlandırmıştır. Işık! Tüm bu karanlığın içinde bir inci tanesi gibi parıldayan o mekânsız restoran!
Hopper, eserini o yıllarda yeni yaygınlaşmaya başlayan floresan ampuller ile aydınlatmıştır. Hopper’ın bu tercihine selam gönderen görüntü yönetmeni Chris Soos, karakterleri yumuşak bir aydınlatma ve karanlıktan aydınlığa kademeli bir geçiş ile resmediyor. Filmin tamamına yakını plan sekans şeklinde ilerlerken, kullanılan yumuşak pan ve şaryo ile geri açılma hareketi ışığın sağladığı dinginlik hissini artırıyor.
Hopper, eserinde fonda duran kahve makineleri hariç hiç yansıma kullanmamıştır. Restoranın camlarında bile! Bu tercihi ile, eseri inceleyen kişi; uzayda asılı kalmış, dondurulmuş, zamansız bir ana tanık olmaktadır. Soos da filmde bu tercihe saygı göstererek bizleri, özünde hareketli ama durağan bir estetik algı ile eserin içinde yolculuğa çıkarıyor.
Şahsen, sanat tarihinde kendine bu kadar sağlam bir yer edinmiş eserleri, görüntü yönetmeni gözüyle yeniden yaratmayı cesurca buluyorum. Kimi gözlere kolay gibi görünen bu yeniden yaratım süreci, yalın bir kopyalama refleksinin aksine; eser, sanatçısı, sanatçının niyeti ve eserin kendini bulduğu toplumsal anlam gibi önemli noktaları çok iyi anlamaya ve yeniden yorumlamaya ihtiyaç duyuyor. Bu, yoktan bir eser yaratmaktan çok daha zorlayıcı ve yapılan en ufak yanlışın kendini apaçık belli ettiği bir sınav haline geliyor görüntü yönetmeni için.
Yönetmen Jake Scott, “Nighthawks” eserini yeniden yorumlayarak bizi tam da John Berger’in “Görme Biçimleri”nde yazdığı, “Bir resim, film makinesiyle yeniden canlandırıldığında ister istemez film yapımcısının savını doğrulayan bir malzeme olup çıkar. Bir resmin çeşitli imgelerini yeniden canlandıran bir film, seyirciyi resmin içinden geçirerek film yapımcısının istediği sonuçlara götürür” cümlesine ulaştırmıştır. Hopper, bu sefer “Super Bowl”da yayınlanan, “American Family Insurance” markasının reklamında, “Korkusuzca Hayal Et” sloganı ile tekrar hayat bulmuştur. Filmde “Her şey çok daha iyi olacak, her şey çok daha kolaylaşacak” sözleri ile şarkı söyleyenler; daha önce kendilerini, hayallerini gösterme şansı bulamamış oyunculardan seçilmiş ve reklam, marka tarafından ‘iyi günlerin geleceğine inanan insanlara’ adanmıştır.
Yıllar sonra Nighthawks yeniden bizlerle. Fakat bu sefer umut dolu.