Dizilerde toplumsal cinsiyet eşitliği için harekete geçildi

TÜSİAD, TV Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği projesini hayata geçiriyor.

05.03.2018 - 14:31 | Sultan Öncü Arslanoğlu

Dizilerde toplumsal cinsiyet eşitliği için harekete geçildi

TÜSİAD, televizyon dizilerinde kadının toplumsal cinsiyet eşitliğine uygun şekilde konumlanmasını desteklemek amacıyla, Koç Holding’in ana destekçi olduğu TV Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği adlı projesini hayata geçiriyor. Projenin detayları, gazeteci Nevşin Mengü’nün moderatörlüğünde TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Erol Bilecik ve TÜSİAD Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Çalışma Grubu Başkanı Oya Ünlü Kızıl’ın katılımıyla bugün gerçekleşen toplantıda basın mensuplarıyla paylaşıldı.

Proje kapsamında Türkiye’de ulusal televizyon kanallarında yayınlanan popüler dizilerde toplumsal cinsiyet kalıplarının ve rollerinin yer alış biçimlerini tespit etmek amacıyla Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyeleri tarafından TV Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği-Mevcut Durum Araştırması hazırlandı. Söz konusu araştırma kapsamında, 1-31 Mayıs 2017 tarihleri arasında yayınlanan ve bu dönemdeki reyting oranlarına göre altı ulusal kanaldan toplam 12 dizi seçildi. 12 dizinin dörder haftalık bölümlerinin her birinde yer alan ana ve yan karakterler üzerinden kadın-erkek karakterlerin sayısal dağılımı, görünürlükleri, yaş aralıkları, medeni durumları, fiziksel halleri, karakter özellikleri, işe ve eve dair sorumlulukları, rolleri, söz ve eylemleri incelendi.

Araştırmanın ortaya koyduğu bulgular şöyle:

  • Dizilerdeki ana ve yan karakterlerin sayısı, yüzde 47 kadın ve yüzde 53 erkek olmak üzere dengeli. Ancak en çok izlenen dizilerde toplam görünürlüğün yaklaşık üçte ikisi erkek karakterlere ait. Bu anlamda görünürlük dengesiz.
  • Kadın karakterler kalıplara sıkışıyor ve fiziksel özellikleriyle ön plandalar.
  • Kadınların iş hayatında görünürlüğü sınırlı. Dizilerde kadın karakterlerin yüzde 80’ini iş dışı mekânlarda bulunurken, ev işi içerikli sahnelerin yüzde 92’si kadın karakterler için, iş içerikli söz ve eylemlerin yüzde 82’si erkek karakterler için yazılıyor.
  • “Genç kadın” karakter sayısı, erkek karakterlere oranla 2.5 kat daha fazla. Kadın oyuncularda yaş aralığı 16-39 ile sınırlı tutulurken, erkek oyuncularda bu seviye 64 yaşa kadar çıkıyor.
  • “Kadın gibi olmak” ifadesi, kadınlar için kullanıldığında dahi yüzde 62 oranında aşağılama anlamı taşıyor. Ağlama ve hüzün içeren sahnelerin yüzde 73’ü kadınlar için, şiddet ve tehdit içeren sahnelerin yüzde 79’u erkekler için yazılıyor. Buna göre her üç kadından ikisi zayıf karaktere sahip.
  • Erkeklerin aksine bütün kadın karakterlerin medeni durumu biliniyor. Dul ve boşanmış kadın karakterler, aynı medeni durumdaki erkek karakterlerden beş kat fazla.
  • Erkekler, babalık rolünde görünmüyor. Ebeveyn rollerinin yüzde 79’unu kadınlar canlandırırken, bu oran erkeklerde yüzde 21’de kalıyor.

Konu ayrıca Nevşin Mengü moderatörlüğündeki panelde Reklamverenler Derneği (RVD) Başkanı Ahmet Pura, Televizyon ve Sinema Filmi Yapımcıları Birliği (TESİYAP) Başkanı Birol Güven, Oyuncular Sendikası Genel Başkanı Demet Akbağ, Senaryo Yazarları Derneği (SENDER) Başkanı Meriç Demiray, TÜSİAD Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Çalışma Grubu Başkanı Oya Ünlü Kızıl ve yönetmen Zeynep Günay Tan tarafından da ele alındı.

Son olarak proje kapsamında TV dizilerinde toplumsal cinsiyet kalıp ve yargılarını ortadan kaldırmak hedefiyle benimsenen beş ilke ise şöyle aktarıldı:

  • Kadınların ve erkeklerin fiziksel görünüm, karakter, duygu ve meslek çeşitliliğini artırmak,
  • Hayata, işe ve eve dair sorumlulukları dengeli dağıtmak,
  • Şiddeti olağanlaştırmamak,
  • Toplumsal cinsiyet eşitliğine uygun bir dil kullanmak,
  • Rol model karakterlerin görünürlüğünü sağlamak ve artırmak.

Koç Holding’in ana destekçisi olduğu projede, destekçi kuruluşlar olarak Anadolu Grubu, ARGE Danışmanlık, BASF Türkiye, Borusan Holding, BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş., FİBA Holding, Güvensan, İstanbul Kültür Üniversitesi, Mogul Tekstil, Schneider Electric Türkiye, Siemens Türkiye, Tat Gıda, Vodafone Türkiye ve WYG Türkiye yer aldı.