Yıllardır Brand Week Istanbul’un moderatörlüğünü yapıyor Yekta Kopan. Uzun yıllar evlerimize Gece Gündüz programı ile konuk oldu. İnternetin ilk yıllarından bu yana online mecrayı etkin kullanan, farklı projeleri denemekten çekinmeyen biri.

Dünyada içinde bulunduğumuz şu zor günlerin en çok etkilediği alanlardan biri kültür-sanat. Belki de en çok etkileneni. Türkiye’de yıllardır zaten çok kırılgan bir zeminde ayakta durmaya çalışan bir endüstri; çoğu yaratıcı endüstri gibi. Öncelikle Yekta ile bugün ne durumda olduğumuzu anlamaya çalıştık.

Pandemi süreciyle birlikte pek çok insan kültür-sanat etkinliklerinin artık eskisi gibi olmayacağını konuşmaya başladı. Bazıları kültür-sanat tüketim alışkanlıklarının değişeceğini konuşuyor. Artık daha çok dijital ortamlarda tüketilecek bir kültür-sanat ortamından bahsediliyor. Ancak bir başka tartışma konusu da bir tiyatro gösterisini tiyatroda izlemenin, bir müzeyi yerinde gezmenin ya da bir konseri canlı yerinde büyük kalabalıklarla izlemenin yaşattığı deneyimi, duyguyu sanal ortamda insanların bulamayacakları. Bekleyip göreceğiz. Ama öncesinden de konuşmak ve gündeme taşımak önemli.

Tarihe baktığımızda büyük kriz dönemlerinin sonunda büyük değişimlerin kültür ve sanat aracılığıyla başladığını görüyoruz: insanın aşırı değersiz olduğu Orta Çağ döneminin sonundaki Rönesans hareketinin tüm Avrupa’ya sanat ve kültür aracılığıyla yayılması ya da ikinci dünya savaşının sonunda 1950’lerde Rock’n roll ile başlayan ve sonrasında sanatın diğer alanlarına hatta modaya sıçrayan yenilikler… Bugün de dünya büyük bir kriz yaşıyor. Hem sağlık krizi. Hem gitgide otoriterleşen sistemler, liderler… Bu dönemin sonunda acaba büyük değişimler, dönüşümler gelecek mi?

Kültür, sanat, tasarım gibi yaratıcı disiplinler toplumların otoriteye meydan okumak için sığındıkları liman olmuş tarih boyunca. Ancak başarılı akımlara baktığımızda sadece meydan okuyarak, karşıtlıkla büyüyen akımların bir süre sonra söndüğünü görüyoruz. Oysa karşıtlığın yanına çözüm önerilerini sunan akımlar toplumları etkilemiş. Büyük değişimlerin tetikleyicisi olmuş. Türkiye’de bu anlamda kültür sanat ne durumda?

Haftaya yeni bir konu ve yeni bir konukla yine birlikte olmak dileğiyle, sağlıkla…

Her hafta aklına, analiz yeteneğine, birikimine, deneyimine güvendiğimiz insanlarla konuşuyorum. Nasıl bir dünyada, ne tür değişimlerle yola devam edeceğimizi anlamaya çalışıyorum.

Bu haftaki konuğum pazarlama alanında uluslararası itibara sahip bir akademisyen: New York’taki Fordham University bünyesindeki Gabelli School of Business’ta dekan yardımcısı olarak görev yapan Prof. Lerzan Aksoy. Kendisi müşteri deneyimi, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati konularında dünya çapında üne sahip.

Lerzan Aksoy’a müşteri deneyimi, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati konularındaki yeni araştırmaları sordum. Pandemi sürecinde değişen şirket algıları, insanların şirketlerden beklentileri üzerine görüşlerini anlattı.

Beri yandan bu dönemde coronavirus ile mücadelede girişimcilerin aldıkları sorumlulukları da detaylandırmak gerekiyor. Pek çok marka ya da girişim insanların, ülkenin hayatını kolaylaştırmak; corona’yla mücadele etmek için sorumluluk aldı.

Dijital girişimlerin ve girişimci ruhlu şirketlerin toplumların zor zamanlarda ayakta kalmasında üstlendikleri rol, çevik bir şekilde geliştirdikleri yenilikçi çözümler aynı zamanda geleceğe de aktarılacak öğretiler içeriyor. İleride bu dönemi daha doğru okuyabilmek için gerçekleştirdiğim Tirbuşon Kafa Açıcı Sohbetler’de bu hafta konuğum Getir ve BiTaksi Kurucusu Nazım Salur. Ben sordum, Nazım Bey içtenlikle yanıtladı.

Söylediklerinden birkaç satır başı:

• Yeni normal, yeni bir yol bulup varolmaya çalışmak demek.
• Kendini güvende hissetme endüstrisi büyüyecek. O alanda iş yapan start-up’lar çok gelişecek.
• Modern insanın en büyük ihtiyacı özgürlük. Bu anlamda eski düzenin çok değişeceğini düşünmüyorum.
• Aslında dijitaldeki kanallar çok sıkıcı.
• Yeni sosyal medya türlerine ihtiyaç var.
• İyiliğin tadına o kadar vardık ki, yeni dönemde bir vakıf kuracağız.

Hâlâ 20’nci yüzyıldan kalan bir anlayışla yönetilen medya ve pazarlama sektörünün bir an önce oradan çıkıp 21’inci yüzyıla geçmesi gerektiğini söyleyen Levent Erden kitleselin sonunun artık geldiğini, küçük – alt ilgi gruplarına yönelmek gerektiğini belirtiyor.

Dakikalara sığmayan söyleşide cevabını bulacağınız bazı sorular şöyle:

• Medya ve içerik nasıl dönüşüyor?
• 1960’lardan kalan pazarlama anlayışında ısrar edenler yaşayabilecek mi?
• En çok takipçi, en yüksek reyting ne kadar kıymetli?
• Sosyal medyaya neden “media” dememeliyiz?
• Merkezî otoritelerin büyük veriyi futursuzca kullanması bizi nereye götürür?
• Yeni insan nasıl olacak?

Lalin Anık’la daha çok tüketici davranışları üzerine konuşmak istiyorum. İçinde bulunduğumuz dönemle ilgili yapılan araştırmalardan, tüketicinin psikolojisine, bu dönemde insan davranışlarının nasıl etkileneceğine dair pek çok başlığı ele aldık:

• Günlük olarak değişen tüketici davranışlarının hangileri kalıcı olacak?
• Sağlık, mutluluk ve verim açısından baktığımızda hangi markaların başarılı örneklerini sayabiliriz?
• İnsanların evde kalması gereken süreçlerde mesajların yerine ulaşması medyanın yapması ve yapmaması gerekenler neler?
• Bu dönemde yapılan reklamlarda nelere dikkat ediliyor?
• Tüketicinin yeni dönemdeki yeni normları neler olacak?

Farklı bakış açılarına, farklı endüstrilerden görüşleri izlemeye dinlemeye devam edeceğiz. Gelecek haftaki konuğum Levent Erden olacak. Levent Erden’le medyanın değişen normlarını ve insana yansımalarını konuşacağız.

Söyleşinin ana hatları şöyle:

• “7 milyarlık dünyada en fazla 200 bin insan ölecek, ama milyonlarca insan ruh hastası olacak…”
• Hep konuştuğumuz “dijital dönüşümü tamamladık” iddiası ne kadar doğru?
• “Dijitalin teknolojisini bilen ama iletişimi ve reklamı bilmeyen ajanslar” gerçekten sektöre 10 yıl kaybettirdi mi?
• Dijitali “deneme yamulma” yöntemiyle mi öğrendik?
• Fütüristler ve trend belirleyicilere neden “üfürist, gelecek bezirganları” diyor?
• Bu sürecin sonunda gerçekten hayatımızda çok büyük değişiklikler mi olacak? Yoksa “küçük-tefek” revizyonlar mı bizi bekliyor?

Özkan bu haftaki söyleşide şu soruların yanıtını arıyor:

• Corona günlerini neden yaşıyoruz?
• Doğaya daha saygılı olsaydık, bilimle daha dost olsaydık yine de bunu yaşar mıydık? Ya da bu boyutta yaşar mıydık?
• Bilimle dost olmamız şart. Ancak neden bilim kurumları da tıpkı din kurumları gibi bilimi insanlara daha iyi anlatmıyor? Bilimsel bazı ikna kriterlerini kullanmıyor?
• CERN’den hayatımıza giren teknolojiler ve ürünler neler?
• Markalar neden bilimi daha fazla desteklemeli?
• Eski hayatımıza geri döndüğümüzde yeni normlarımızda ne tür değişiklikler olacak?

Pelin Özkan söyleşisinde aşağıdaki sorulara yanıt arıyor:

• Ne demek şebeke dışı yaşamak?
• Corona günleri nasıl geçiyor?
• Bu dönemden bize neler kalacak? Davranış değişikliklerimizin hangisi kalıcı olacak?
• Bu dönemi daha iyi anlamamızı sağlayacak kaynaklar, kişiler… Zerzan… Smil…
• Bu dönem yaratıcı endüstrileri, reklamcılığı kalıcı olarak nasıl etkileyecek?